เรื่องที่ 241 : คุณคิดว่าการต่ออายุกรมธรรม์ประกันภัย (renewal/renewing insurance policy) หมายถึงอะไร?
(ตอนที่สอง)
ลองนึกเทียบเคียงกับเรื่องทั่วไปอื่น ๆ นอกเหนือจากการประกันภัยก็ได้
ต่ออายุสัญญาทั่วไป
ต่ออายุงาน
ต่ออายุใบอนุญาต
ต่ออายุสมาชิก
ฯลฯ
คุณคาดหวังว่า “การต่ออายุเหล่านั้น” ควรหมายความถึงอะไร?
เหมือนเช่นเดิมทุกอย่าง? หรือ
จะเปลี่ยนแปลงแก้ไขยังไง เชิญได้ตามอำเภอใจก็จัดมาเลย ไม่มีปัญหา
ยังงั้นหรือเปล่า?
ทีนี้ เรามาเข้าเรื่องแห่งคดีนี้กันต่อ
บริษัทประกันภัยโจทก์กล่าวอ้างว่า ตามหลักการปกติทั่วไป การต่ออายุควรเป็นไปตามข้อกำหนดเงื่อนไขเช่นเดิม เว้นแต่จะได้มีการแจ้งไว้เป็นอย่างอื่นโดยชัดแจ้ง (the general rule requirement that a renewal contain the same terms and conditions of the original policy unless otherwise expressed exception)
การต่ออายุถือเป็นการเริ่มต้นการทำสัญญาใหม่ (new contract) ไม่ใช่การขยายสัญญาเดิม (extension of original contract) และบริษัทประกันภัยโจทก์ก็ได้ปฏิบัติตามหลักการปกติทั่วไปด้วยการแจ้งถึงการแก้ไขเปลี่ยนแปลงข้อกำหนดเงื่อนไขใหม่อย่างชัดเจนแล้ว การกระทำของบริษัทประกันภัยโจทก์จึงไม่ใช่การทำผิดข้อตกลงแห่งสัญญาดังกล่าวหาแต่ประการใด
ศาลชั้นต้นเห็นพ้องกับข้อกล่าวอ้างของบริษัทประกันภัยโจทก์ ตัดสินให้บริษัทประกันภัยโจทก์ชนะคดี
ผู้เอาประกันภัยจำเลยอุทธรณ์โดยโต้แย้งว่า ถ้าการต่ออายุสามารถแก้ไขเปลี่ยนแปลงได้ตลอด ก็ไม่ควรเรียกเป็นการต่ออายุได้ (renewal provision is illusory) ฉะนั้น แม้การต่ออายุจัดเป็นการเริ่มต้นการทำสัญญาใหม่ แต่จำต้องอาศัยอ้างอิงตามข้อกำหนดเงื่อนไขเช่นเดิม หรือใกล้เคียงของเดิมมากที่สุด
บริษัทประกันภัยโจทก์ตอบโต้ว่า การแปลความการต่ออายุเช่นเดิมเช่นนี้จะส่งผลทำให้เสมือนหนึ่งสัญญาไม่มีที่สิ้นสุด อันจะขัดต่อหลักกฎหมายว่าด้วยความสงบเรียบร้อย หรือศีลธรรมอันดีของประชาชนหรือไม่?
ศาลอุทธรณ์วินิจฉัยว่า ตามพจนานุกรมศัพท์กฎหมาย ฉบับ Black Law Dictionary ให้ความหมายของการต่ออายุ (renewal) หมายความถึง การเริ่มต้นสัญญาใหม่อีกครั้ง หรือการทำให้สัญญาเดิมมีผลใช้บังคับอย่างต่อเนื่อง (to renew a contract means to begin again or continue in force the old contract)
การที่บริษัทประกันภัยโจทก์กล่าวอ้างว่า การต่ออายุสามารถแก้ไขเปลี่ยนแปลงได้ด้วยการเพียงแค่บอกกล่าวล่วงหน้าต่อคู่สัญญาอีกฝ่ายหนึ่งก็เพียงพอแล้ว ไม่อยู่ในความหมายที่แท้จริงของการต่ออายุ เพราะจะทำให้การต่ออายุเช่นว่านั้นไม่ได้ก่อให้เกิดประโยชน์แก่คู่สัญญาอีกฝ่ายหนึ่งเลย
อนึ่ง กรณีในคดีนี้ไม่ใช่เป็นการขอเสนอที่จะต่ออายุปกติทั่วไป แต่เป็นการถึงขนาดให้คำมั่นสัญญาเป็นลายลักษณ์อักษรที่จะต่ออายุต่อไป (promise to offer a renewal, not the promise to provide a reasonable insurance contract) (เว้นแต่จะเข้าข้อยกเว้นดังระบุไว้) อันจะมีน้ำหนัก และมีข้อผูกพันมากกว่าข้อเสนอที่จะต่ออายุปกติทั่วไป
ส่วนข้ออ้างของบริษัทประกันภัยโจทก์ที่ว่า มิฉะนั้นจะส่งผลทำให้ตนจำต้องมีภาระผูกพันที่จะต้องต่ออายุเช่นเดิมตลอดไปโดยไม่มีวันสิ้นสุด (perpetual renewals) โดยยอมรับต่อศาลอุทธรณ์เองว่า มีข้อผิดพลาดในการจัดร่างข้อกำหนดเงื่อนไขเดิมผูกมัดตนเองที่ยาวนานขนาดนั้น (10 ปี) (contract it drafted was not careful enough) ศาลอุทธรณ์รับฟัง แต่ไม่ได้อยู่ในประเด็นที่โต้แย้งกันในคดีนี้
ศาลอุทธรณ์เห็นว่า บริษัทประกันภัยโจทก์ไม่ได้ปฏิบัติหน้าที่ตามภาระผูกพันของตนอย่างครบถ้วนด้วยการเสนอต่ออายุในสิ่งที่ได้แก้ไขเปลี่ยนแปลงสาระสำคัญเดิมอย่างมาก (ทั้งช่วงระยะเวลาประกันภัยกับวงเงินความคุ้มครอง) อันเป็นสิ่งที่ผู้เอาประกันภัยจำเลยไม่สามารถยอมรับได้
การต่ออายุนั้น หมายความถึง การต่อเนื่องความคุ้มครองเดิมต่อไป หรือให้ใกล้เคียงกับของเดิมมากที่สุด (continuation of coverage on the same or nearly the same terms as the policy being renewed) อย่างไรก็ดี หากจะมีการปรับราคาค่าเบี้ยประกันภัยใหม่ตามสมควรบ้าง ก็จะไม่ถือเป็นการส่งผลทำให้ไม่ใช่เป็นการต่ออายุแต่ประการใด (a reasonable change of price does not render the new contract a nonrenewal)
ศาลอุทธรณ์จึงพิพากษาให้ย้อนคดีกลับไปสู่ศาลชั้นต้นเพื่อดำเนินการพิจารณาคดีใหม่อีกครั้ง
(อ้างอิง และเรียบเรียงมาจากคดี Indian Harbor Insurance Company v. F&M Equipment, Ltd., No. 14-1897 (3rd Cir. October 15, 2015))
ข้อสังเกต
อาจก่อให้เกิดข้อถกเถียงต่อเนื่องได้ ดังนี้
1) ถ้าเกิดความเสียหายที่เข้าข่ายคุ้มครองตามข้อกำหนดเงื่อนไขเดิม แต่ไม่เข้าข่ายตามข้อเสนอใหม่ที่ยังถกเถียงกันอยู่ ภายหลังจากเริ่มต้นสัญญาประกันภัยฉบับใหม่ได้ไม่นาน และกำลังอยู่ระหว่างรอศาลตัดสิน คุณคิดว่า ผู้เอาประกันภัยจะได้รับการชดใช้ค่าสินไหมทดแทนหรือไม่?
2) การที่ผู้เอาประกันภัยไม่ได้อ่านกรมธรรม์ประกันภัยฉบับต่ออายุซึ่งได้ถูกแก้ไขเปลี่ยนแปลงข้อกำหนดเงื่อนไขบางข้อ และได้มาพบเอาภายหลังเมื่อเกิดอุบัติเหตุที่ไม่ได้รับความคุ้มครองอีกต่อไปเฉกเช่นกรมธรรม์ประกันภัยฉบับเดิม ผู้เอาประกันภัยจะสามารถคงยังได้รับความคุ้มครองหรือเปล่า? หากบริษัทประกันภัยมิได้ปฏิบัติให้ถูกต้องครบถ้วนด้วยการละเว้นในการแจ้งต่อผู้เอาประกันภัยล่วงหน้าอย่างชัดแจ้งถึงการเปลี่ยนแปลงนั้น ณ เวลาต่ออายุ
3) นายหน้าประกันวินาศภัยต่ออายุความคุ้มครองตามเดิมให้ลูกค้าผู้เอาประกันภัย ทั้งที่ในปีต่ออายุนั้น โอกาสความเสี่ยงภัยของลูกค้าผู้เอาประกันภัยมีการเปลี่ยนแปลงไปตามสภาวการณ์ นายหน้าประกันวินาศภัยผู้นั้นจำต้องรับผิดแก่ผู้เอาประกันภัยด้วยไหม?
ฝากเป็นข้อคิด และการบ้านไว้ด้วยครับ แล้วค่อยมาเฉลยให้ฟังภายหลัง ถ้ามีโอกาส มิฉะนั้น บทความจะวนเวียนอยู่แค่เรื่องนายหน้าประกันวินาศภัยกับการต่ออายุ อย่าลืมทวงถามก็แล้วกันนะครับ
บริการ
- รับบรรยายให้ความรู้ด้านประกันวินาศภัย
- รับแปลเอกสารกรมธรรม์ประกันภัย (อังกฤษเป็นไทย)
สนใจติดต่อ vivatchai.amornkul@gmail.com
อ่านบทความอีกชุดที่น่าสนใจเพิ่มเติมได้ใน พบ-ป(ร)ะ -กัน(ภัย): เป็นเรื่อง เป็นราว ใน Facebook Meet Insurance ที่ https://www.facebook.com/pomamornkul/
เรื่องที่ 160 : ตัวอย่างคดีศึกษากรมธรรม์ประกันภัยรถยนต์คุ้มครองตามความเสียหายที่แท้จริง แต่ไม่เกินทุนประกันภัย
